Διατήρηση γονιμότητας σε γυναίκες με καρκίνο

Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις ανεπτυγμένες χώρες. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, κάθε χρόνο πάνω από 700.000 γυναίκες διαγιγνώσκονται με καρκίνο του μαστού στις ανεπτυγμένες χώρες.

Εκτός από τον καρκίνο του μαστού, ένας μεγάλος αριθμός γυναικών πάσχουν από άλλες μορφές γυναικολογικού καρκίνου, όπως καρκίνος των ωοθηκών, του τραχήλου ή της ωοθήκης, ενώ ένας πολύ μεγάλος αριθμός πάσχει από άλλες κακοήθειες, όπως λευχαιμία, λέμφωμα, μελάνωμα κλπ.

Από την άλλη πλευρά, έχει διαπιστωθεί μετατόπιση του χρόνου εμφάνισης πολλών καρκίνων σε νεότερες ηλικίες. Ειδικά για τον καρκίνο του μαστού, το 10% των γυναικών με καρκίνο του μαστού είναι κάτω από την ηλικία των 44 ετών και το 2% των ασθενών είναι νεώτερες από 34.

Η αντιμετώπιση αυτών των καρκίνων, βέβαια, τα τελευταία χρόνια, έχει βελτιωθεί σε σημαντικό βαθμό, ώστε τα ποσοστά 5ετους επιβίωσης να φθάνουν, σε πολλές περιπτώσεις, και το 90%. (Εικόνα 2). Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα πολλές από αυτές τις γυναίκες, μετά την αποθεραπεία τους, να επιθυμούν να αποκτήσουν οικογένεια.

Σύμφωνα με την επίσημη οδηγία του ASCO (American Society of Clinical Oncology), όλα τα άτομα αναπαραγωγικής ηλικίας που έχουν διαγνωστεί με κάποια μορφή καρκίνου οφείλουν να ενημερώνονται για την επίπτωση της θεραπείας πάνω στη γονιμότητά τους, καθώς και για τεχνικές, με τις οποίες μπορεί να γίνει διατήρηση της αναπαραγωγικής του ικανότητας κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Κρυοκατάψυξη ωαρίων και εμβρύων

Από τις πιο αποδοτικές μεθόδους για τη διατήρηση της αναπαραγωγικής ικανότητας αυτών των ατόμων είναι η μέθοδος της κρυοκατάψυξης εμβρύων αλλά και ωαρίων. Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, η κατάψυξη ωαρίων ήταν μια μέθοδος πειραματική με μικρά ποσοστά επιτυχίας. Τα τελευταία χρόνια, με την μέθοδο της υαλοποίησης (vitrification), είναι δυνατόν να καταψύξουμε ωάρια με εξαιρετικά ποσοστά επιτυχίας. Τα ωάρια μπορούν να διατηρηθούν για αρκετά χρόνια στη κατάψυξη, ώστε μετά την αποθεραπεία της, αν η γυναίκα επιθυμεί, αποψύχονται, γονιμοποιούνται με το σπέρμα του συντρόφου της και μεταφέρονται στη μήτρα της.

Για να γίνει, όμως, αυτό χρειάζεται να προηγηθεί διέγερση των ωοθηκών με γοναδοτροπίνες, μια διαδικασία η οποία απαιτεί συνήθως 12-15 ημέρες.

Κατά τη διάρκεια της διέγερσης, τα επίπεδα των οιστρογόνων στο αίμα αυξάνουν σε μεγάλο βαθμό, πράγμα που δεν είναι καθόλου επιθυμητό, ειδικά σε γυναίκες με ορμονοεξαρτωμενους καρκίνους, όπως ο καρκίνος του μαστού. Σε αυτές τις περιπτώσεις, χρησιμοποιείται μια άλλη ομάδα φαρμάκων, οι αναστολείς αρωματάσης, τα οποία εμποδίζουν την παραγωγή οιστρογόνων, χωρίς, όμως, να επηρεάζουν την ανάπτυξη των ωοθυλακίων.

Διατήρηση ωοθηκικού ιστού

Παρόλα αυτά, σε νέα άτομα, πριν από την εφηβεία, τα οποία πρόκειται να υποβληθούν σε γοναδοτοξική θεραπεία, η διέγερση των ωοθηκών δεν είναι δυνατή. Οι περιπτώσεις αυτές, κυρίως, αφορούν αιματολογικά νοσήματα, όπως λεμφώματα ή άλλες παιδικές νεοπλασίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο μόνος τρόπος διατήρησης γονιμότητας είναι η διατήρηση ωοθηκικού ιστού. Πριν από την έναρξη της χημειοθεραπείας, οι ασθενείς υποβάλλονται σε λαπαροσκόπιση, κατά την οποία αφαιρείται μέρος των ωοθηκών ή και ολόκληρες. Ο ωοθηκικός φλοιός, ο οποίος περιέχει και τη μεγαλύτερη συγκέντρωση ωοθυλακίων, τεμαχίζεται σε μικρά τεμαχίδια διαμέτρου 3-5 χιλ., τα οποία και καταψύχονται σε υγρό άζωτο.

Σε δεύτερο χρόνο, μετά τη συμπλήρωση της θεραπείας, τα τεμαχίδια αυτά αποψύχονται και μεταφέρονται είτε στον ωοθηκικό βόθρο (ορθότοπη αυτό-μεταμόσχευση) είτε στον υποδόριο ιστό (ετερότοπη αυτομεταμόσχευση).

Μέχρι τώρα, περισσότερες από 10 μεταμοσχεύσεις ωοθηκικού ιστού έχουν αναφερθεί και πάνω από 20 παιδιά έχουν γεννηθεί με αυτό τον τρόπο.

Η μέθοδος, παρόλα αυτά, παραμένει πειραματική και εφαρμόζεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρία Αναπαραγωγικής Ιατρικής (ASRM), η πιο αποδεκτή και επιτυχής μέθοδος διατήρησης αναπαραγωγής είναι η διατήρηση εμβρύων η ωαρίων.

ivfnetworkΔιατήρηση γονιμότητας σε γυναίκες με καρκίνο